Jacek Dłużewski | O statkach i lądzie | obrazy | 2003

kuratorka: Anna Tyczyńska

Kilka słów o J. Dłużewskim

Dłużewski przygląda się rzeczywistości z życzliwym zaciekawieniem: przyrodzie, ludziom, sztuce, kul- turze, pojęciom, procesom, samemu sobie, swojej pracy, samemu sobie podczas pracy Dostrzega powszechne przepływy energii i formy Czuje się częścią całości, czuje nieustanny napór zewnętrzności. Poruszają go ukryte prawidłowości, pomijane związki, niedostrzegane treści. Poszukuje dla nich trafnej, zobiektywizowanej formy stowarzyszonej z adekwatną emocją. Jest to dla Dłużewskiego zadanie najważniejsze. Stronę estetyczną obrazu uważa za rzecz drugorzędną. Prowadzi go to do przekroczenia obrazu w kierunku malarskiego obiektu [w kształcie koła, krzyża, trójkąta, długiej listwy), poglądowego diagramu lub planszy Prowadzi go to również do malowania cyklów, które w istocie są jedną pracą, gdyż zamierzony przekaz ujawnia się w pełni dopiero w całym zestawie. Prowadzi go to w kierunku abstrakcji zmysłowej lub intelektualnej, w kierunku czystych, nasyconych barw lub koloru umownego, wyizolowanego przedmiotu lub zgeometryzowanego modelu pejzażu, w kierunku ikonografii kultury masowej i zaanektowanych obrazów „gotowych”. Obrazy Dłużewskiego są zapisem ulotnych impresji, ogólnych refleksji i żartobliwych komentarzy W tle nieustannie obecne jest czytelne przesłanie: widzieć ostrzej, rozumieć lepiej, odczuwać głębiej; porządkować swoje doświadczenie. Nie musi to od razu oznaczać sięgania do istoty Jest elementarnym przezwyciężaniem przesłaniających świat nawyków, schematów, rutyny.

Twórczość artysty ma charakter otwarty, jest nieobliczalna i nieprzewidywalna. Kolejne prace mogą nas całkowicie zaskoczyć, ponieważ sam artysta może zostać zaskoczony Może to stać się za chwilę lub za rok. Artysta poddaje się temu ufnie, nie zależy mu na wyraźnym wpisaniu się w jakąś definicję sztuki. Skoro w świecie forma faluje, to w sztuce nie może być inaczej – zdaje się mówić. Stylistyczne ujednolicenie jego prac oznaczałoby utratę wrażliwości na świat i zamknięcie w hermetycznym świecie sztuki. Artysta nicuje ułamki rzeczywistości: w swoich obrazach zjawiska jednostkowe uogólnia, to prowadzi go ku abstrakcji i uniwersalnym znakom. Ogólne pojęcia natomiast ukonkretnia przez próbę ich materialnej wizualizacji. Wytwarza tym samym jakby paradoksalną pośrednią płaszczyznę – ogólnej konkretności – pozwalającą w sposób świeży spoglądać ku temu, co ogólne i ku temu, co jednostkowe. Do tego celu najbardziej nadaje się odręczna abstrakcja geometryczna i ona wyraźnie przenika twórczość Dłużewskiego. Nie jest to abstrakcja zredukowana do czysto formalnej gry na płótnie, zawsze służy do zakodowania informacji o rzeczywistości. Dłużewski swobodnie wykorzystuje także elementy uproszczonej figuracji. W całej jego twórczości dostrzegalny jest wyraźny wymiar konceptualny, realizowany jednak środkami typowo malarskimi. Jest to raczej konceptualizm zmysłowy, niż intelektualny No właśnie, gdy myślimy o pracach Dłużewskigo mamy ochotę łączyć ze sobą pojęcia, uważane za odległe: zmysłowy konceptualizm, impresyjny geometryzm, abstrakcja przedstawieniowa.

  1. Hanusek

(z katalogu wystawy zbiorowej „Otwarta Pracownia” 2000, – wydawnictwo w ramach projektu „Opończa – Kraków 2000”)