DR. JEKYLL AND MR. HYDE | wystawa zbiorowa | konferencja | 2007

wystawa / uczestnicy: grupa Azorro, Hubert Czerepok, BBB Johannes Deimling, Marek Glinkowski, Dominik Popławski, Marek Wasilewski, Julita Wójcik

kuratorzy: Sławomir Sobczak, Agnieszka Okrzeja

sympozjum / uczestnicy: Roman Lewandowski, Jarosław Lubiak, Wojciech Kozłowski, Sławomir Sobczak, Monika Weychert-Waluszko, Agata Zbylut

moderator Agnieszka Okrzeja

Odwoływanie się dziś do tytułu popularnej powieści grozy Roberta Louisa Stevensona, opowiadającej o perypetiach dramatycznej postaci Doktora Jekylla, sugeruje stan mimowolnej metamorfozy, przez co utraty panowania nad sytuacją. Zaglądając w głąb struktury świata sztuki, ukazują się trajektorie przemian. Stan ciągłego przeistaczania dotyka sztuki i form jej prezentacji. Praktyka kuratorów i krytyków sztuki, współodpowiedzialnych za instytucjonalizowanie artefaktów konfiguruje owe zmiany. System Dr. Jekylla i Mr. Hyde’a staje się wielofunkcyjnym kluczem do odczytania współczesnych kodów dynamiki artystycznej.

Aby funkcjonować w obiegu sztuki artyści muszą podjąć się odpowiedniej strategii wobec systemów instytucjonalizacji sztuki. Kuratorskie praktyki kreujące aktualny obraz sztuki uruchamiają wewnętrzny konflikt artysty spowodowany odczuciem nadchodzących zmian. Artyści personifikując kontakty z instytucją sztuki, czynią niekiedy z tych relacji temat swojej sztuki. Indywidualne podejście ukazujące wiwisekcje tego tematu, zaprząta myśli artystów niekiedy sporadycznie, lub też staje się długofalową postawą artystyczną. Krytyka instytucji sztuki w pewnym momencie została również zinstytucjonalizowana, a język oporu wszedł w tradycyjną praktykę artystyczną. Nową formą kontestacji instytucji jest gra artysty z praktyką kuratorską, dziś bunt został zastąpiony dyskusją. Podczas wystawy Dr. Jekyll and Mr. Hyde, właśnie do takich metod odwołują się artyści. BBB Johannes Deimling analizując sens istoty współpracy poddaje analizie werbalny jej odpowiednik a mianowicie słowo KOOPERACJA. Wobec holistycznej wizji świata sztuki alternatywną metodę poznawczą proponuje Hubert Czerepok. Artysta w swojej twórczości wielokrotnie powracał do tematów  społecznej i instytucjonalnej natury funkcjonowania sztuki. Stając naprzeciw systematyzacji odbioru sztuki, i swoistego tresowania odbiorcy cykl grafik prezentuje Marek Glinkowski. Artysta komentuje niebezpieczeństwa zamykania się w ramach klasyfikacji. Z krytycznego punktu widzenia na fundamentalne podstawy artystycznych działań patrzy Dominik Popławski. Autor bardzo trafnie przedstawia unifikacje twórczego myślenia, nie tyle artysty co krytyka sztuki.  Cykl fotografii Marka Wasilewskiego  jest grą z procesem dokumentalizacji instytucji muzealnych. Artysta odwołując się do niejednoznacznych metod przedstawienia, dokonuje eksperymentu oczyszczenia wizerunku muzeum z jego fundamentalnych funkcji. Najbliższa dyskutowanej podczas Dr.Jekyll and Mr. Hyde idei jest praca Julita Wójcik.  Intrygująco oczywista wypowiedź na temat kuratorek w trafny sposób rozkłada na czynniki pierwsze kuratorski dyskurs w Polsce. 

Weryfikacja budowy wystawy, polegająca na rozmowie z artystami i zebraniu prac, które podejmują problem funkcjonowania w świecie sztuki dopełnia się w kontekście debaty nad metamorfozą życia wystawienniczego, opartego na poznawczych strategiach kuratorskich. Tu Jekyllowska cecha pomaga w odczytaniu idei dzisiejszego kuratorstwa. Specyfika rozwarstwienia tożsamości przechodzi również na kreowanie aktów subiektywnego wyboru, intelektualną interpretację wydarzenia artystycznego i możliwej przestrzeni sztuki.

Dzisiejsze prezentacje artefaktów po „kulturowych przejściach”, również w Polsce zyskały interesującą formułę. Podwójne oblicze autorskich pokazów, z jednej strony potrafi być autorytatywne wobec dzieł sztuki, z drugiej strony zsynchronizowane z transmisją sztuki chowa się w cień. Za niejednokrotną transpozycją kontaktów stoi kurator. Jekyllowska rola kuratora, o hybrydycznej naturze, łączy w sobie wiele postaw, w odniesieniu do pokroju instytucji sztuki, ale i taktyki. Aktualne projekty kuratorskie jako narracje, poparte są rozbudowaną refleksją teoretyczną. Tu nasuwają się inne pytania, niż te, które pod koniec lat dziewięćdziesiątych stawiał Michael Brenson. Podczas Sympozjum Dr.Jekyll and Mr. Hyde. Kuratorskie transpozycje zasadniczym pytaniem będzie: Czy można wskazać dowody i zdefiniować zmianę sytuacji w prezentowaniu sztuki, obserwując polskie projekty kuratorskie zainicjowane w ostatnich latach.

Odpowiedź na to pytanie, a zarazem szereg innych pokrewnych tematyce wątpliwości będzie specyficzną przy tej dziedzinie odpowiedzią w postaci wielogłosu, jak określił to niezależny kurator Roman Lewandowski, lub też polifonii głosów jak przedstawił Adam Budak.  Podczas sympozjum na temat kuratorstwa uczestnicy wypowiedzą się z różnych punktów widzenia, odmiennych perspektyw, postaw, funkcji. Wśród zaproszonych gości będą historycy sztuki, kuratorzy niezależni, kuratorzy prowadzący instytucje niezależne i finansowane z budżetu państwa, a także artyści. W sympozjum udział wezmą Roman Lewandowski, Jarosław Lubiak, Wojciech Kozłowski, Stanisław Ruksza, Sławek Sobczak, Monika Wejchert – Waluszko i Agata Zbylut.

     Zainicjowanie wydarzenia skierowanego na tematykę dotyczącą współczesnego kuratorstwa ma na celu ożywienie debaty na temat kuratorstwa w Polsce. Od 2002 roku jest to zaledwie czwarte spotkanie poświęcone tej wąskiej dziedzinie, która w dyskursie międzynarodowym uznana jest za fundamentalną praktykę.

Agnieszka Okrzeja – kurator wystawy i sympozjum

Sławek Sobczak – kurator wystawy