Alicja Lewicka | Lampka nocna | instalacje i wideo | 2005

kurator: Sławek Sobczak 

„Lampka nocna” jest kontynuacją wcześniej eksploatowanego przez Alicję Lewicką  motywu nocy i snu / Instalacja’ kiedy śpisz…’ 2003/ Sen – stan zawieszenia pomiędzy rzeczywistością a jawą, pomiędzy tym co jest realną rzeczywistością a metaforyczną, odmiennym stanem świadomości. Stan kiedy niepokój przechodzi w sferę snu. Pozornie…

Instalacja „klamrą” obejmuje trzy przestrzenie galerii, wykorzystując w pełni specyfikę miejsca.

Projekcja  – prezencja podróży przez mieszkanie (emocjonalne powiązanie z miejcem) to ślad pamięci rozumianej „wprost”. Obraz ten połączony został z zapisem performansu (wtórnie dołączonym do instalacji), w którym Alicja Lewicka odsłania „maski czasu”, przechodząc od maski- fotografii twarzy obecnej, przez obraz twarzy dziecka do maski bez ujawnienia dosłowności odczytu twarzy. Zapisowi wideo towarzyszy nagrany głos będący inwersją komentarza  do filmu. Głos staje się nieczytelny, podobnie jak jawność wizerunku, sugerując niemożliwość jednoznacznego odbioru. Zderzenie obrazu mieszkania z zapisem performansu  daje niepokojące przywołanie obrazu dziecka, „maski” dzieciństwa , jego lęków, wyobrażeń.  Przywołanie maski przeszłości, czasu. Zakaz mówienia czy ujawnienia własnej osoby przez słowa, nakaz milczenia zauważalny jest we wcześniejszych realizacjach Alicji Lewickiej (realizacja, w której usta oblepione zostały nieżywymi ćmami). To obserwacja, uczestnictwo „bez słów”, w której „ślad” zaciera ślad, tworząc palimpsest swego rodzaju palimpsest, zapisany na nowo. Znak jest szczeliną, która otwiera się na kolejny znak.

Następna przestrzeń została wyznaczona przez slajd ćmy rzutowany na ścianie zamykającej pomieszczenie galerii. Linię ściany prostopadłej wyznacza „droga” wzdłuż obiektów -poduszek, „powidoków” układających się w ciąg wydarzeń czasu liniowego (30 obiektów-30 dni miesiąca).

Trzecia przestrzeń wyznaczona została przez obiekty – stożki z wewnętrzną iluminacją świetlną diod.  Alicja Lewicka wykorzystuje wieloznaczną naturę światła. Świetlówki stają się bazą do realizacji  projektów, podobnie jak slajdy czy projekcje video. Światło staje materią i narzędziem. Konstrukcja stożków wykonana została  natomiast z siatki stalowej. Powierzchnię podłogi wypełniają fotografie nagich torsów, bez głów. Podobne fotografie wykorzystała Alicja Lewicka w realizacji ’Kiedy śpisz…’ /wizerunek dziewczyny, w pozycji embrionalnej w miednicy/.  Fotografie rozwijają poczucie wyobcowania z zastanej rzeczywistości, czy wręcz „z siebie’, samotność. To kontrastowe połączenie iluzji z siłą służy budowaniu napięcia.

Niepokój i napięcie są czynnikami emocjonalnymi głęboko wpisanymi w sztukę Alicji Lewickiej.

Charakterystyczne dla sztuki Alicji Lewickiej zdaje się odwoływanie do tych samych motywów, obiektów, które budują własną znaczącą przestrzeń. Działając oddzielnie, jednocześnie tworzą pewną spójną, znaczącą narrację. Stan nie do końca określonego niepokoju, napięcia znajduje przejaw zarówno w formach, motywach, kolorze, świetle, płynącym bądź z iluminacji zapisu video, bądź z obiektów.

Za pośrednictwem sztuki Alicja wyraża własne obrazy egzystencjalnych pytań.  Co najistotniejsze sztuka Alicji pozwala rozwinąć własny świat refleksji.

Lampka nocna….chroni przed…lękiem, stanowi w pewnym sensie „latarnię magiczną”, daje rozproszenie ciemności, pozostawiając jednak „otwartą” część mroku na lęk, cienie wewnętrznego niepokoju. Z lękiem intuicyjnie łączy się energia czerwieni. Kolor stanowi istotny czynnik w twórczości Alicji. Czasoprzestrzeń czerwieni odsyła do lęków. Czas jest zwiastunem strat, zmian. Strach dziecka przed ciemnością pozostaje w umyśle dorosłego człowieka…otwiera oczy dalszym lękom…

To refleksja doprowadzona do granic niepokoju, niepewności przesączona czerwienią mroku, cienia myśli dręczących człowieka.

Małgorzata Szaefer