Agnieszka Rek-Lipczyńska, Jerzy Lipczyński | Razem znaczy osobno | obiekty | 2005

w ramach prezentacji Galerii Amfilada ze Szczecina

kuratorka: Anna Tyczyńska

Agnieszka Rek – Lipczyńska oraz Jerzy Lipczyński, młodzi artyści związani w swej dotychczasowej karierze z przestrzeniami wystawienniczymi Szczecina, tym razem zaprezentują się w poznańskiej Galerii ON. Wystawa ta wiąże się z cyklem prezentującym galerie i miejsca sprzyjające sztuce w Polsce, powołanym w celu rozpoznania i porównania ich lokalnej, artystycznej tożsamości. Prace dwójki artystów reprezentować będą szczecińską Galerię Amfilada, których wspólna historia sięga 1999 roku, a dokładniej wystawy 100 tulipanów. Wtedy to właśnie Agata Zbylut, kurator wystawy Razem znaczy osobno, odwiedziła po raz pierwszy galerię, którą od 2001 roku oficjalnie prowadzi (do tego czasu, od 1994 roku prowadził ją jej założyciel, krytyk i historyk sztuki, obecnie dyrektor Muzeum Narodowego w Szczecinie – Lech Karwowski). Z jednej strony prezentacja ta odwołuje się zatem do pewnego sentymentu, z drugiej zaś do wspólnego zainteresowania podobną problematyką kulturową.

Wystawa Razem znaczy osobno dotyka problemu relacji pomiędzy kobietą a mężczyzną – z jednej strony bada granice ich tożsamości, z drugiej zaś stara się uchwycić wzajemny wpływ, wewnętrzne różnicowanie się i dynamikę przemian w obrębie ich związku. Widz zostanie skonfrontowany z różnego rodzaju obiektami, w których odciśnięte zostało artystyczne piętno obojga małżonków. Wiąże się to ze specyficznym trybem pracy, który przyjęli artyści w trakcie przygotowań. Proces powstawania wspomnianych obiektów można rozdzielić na dwa osobne etapy – etap indywidualny, w którym każdy z małżonków pracował oddzielnie, bez żadnego zewnętrznego wpływu, oraz etap ścierania się, ustanawiający właściwą esencję dzieła. Realizacja tak założonego planu wymagała odgórnego wprowadzenia zakazu wstępu do pracowni – ta żelazna zasada miała na celu ścisłą ochronę pierwszej części projektu, ochronę przed nadgorliwością współmałżonka. Po pewnym czasie izolacja została przerywana, aby umożliwić wymianę punktów widzenia. Efekt finalny stanowi rejestrację takiego starcia, angażującego zarówno siły płciowe, jak i indywidualną osobowość każdego z artystów. Poprawki wprowadzane do każdego z obiektów w drugim etapie pracy czynią je zamkniętymi jednostkami dialogu – ich sens obejmuje zawsze dwa punkty widzenia. W ten sposób uniwersalne figury kobiety i mężczyzny zostają zanurzone w konkretnej codzienności związku małżeńskiego.

Istotny kontekst prezentacji stanową doświadczenia i dorobek artystów – zarówno wspólny, jak i indywidualny. Po pierwsze aktualizuje ona problematykę wspomnianej wcześniej wystawy 100 tulipanów, która charakteryzowała jeszcze „przedmałżeński” etap związku Agnieszki i Jerzego. Po drugie konfrontuje odmienne rodzaje praktyk artystycznych. Twórczość Jerzego Lipczyńskiego związana jest z próbą uchwycenia istoty czasu, który przekracza dychotomię kultury i natury. Interesuje go sfera archetypu, którą uobecnia on w wielu nawiązaniach do sztuki ludowej. Narracja jego dzieł konstruowana jest głównie poprzez użyte w nich materiały, te zaś są nietrwałe, poddane prawom rozkładu, a przez to dynamiczne i bliższe naturze człowieka (Związek, Duch, Chłopiec). Agnieszkę interesuje kobiecość i jej transformacje we współczesnej kulturze – diagnozuje relacje z mężczyzną (Ciągle o Tobie myślę), ironizuje stereotypy (Garderoba), charakteryzuje wyzwania macierzyństwa (Szachy, Instynkt). Te raczej odległe praktyki spotykają się w przestrzeni wystawy Razem czyli osobno, aby skonfrontować widza ze skomplikowaną materią związku małżeńskiego.

Projekt ten jest formą eksperymentu, którego wynik odnieść można do wielu wątków interpretacyjnych uobecnionych w problemach współczesnej kultury. Jego efekt finalny może posłużyć jako praktyczny komponent w zaognionej społecznie dyskusji wokół zjawiska gender. Koresponduje z najnowszą sztuką feministyczną, która powołując się na koncepcję dekonstrukcji Julii Kristevy stara się uchwycić działanie patriarchalnych konwencji językowych w różnych obszarach kultury. W tym wypadku do czynienia mamy z językiem wysoce intymnym, gdyż związanym bezpośrednio z wnętrzem mężczyzny, który stara się przekroczyć swą płeć i opisać świat oczyma kobiety. Pojawia się problem transgresji. Ten trop wiedzie nas również ku średniowiecznej alchemii królewskiej. Sfera „agonistyki” pierwiastków anima i animus zostaje zdesakralizowana i przeniesiona w przestrzeń codziennych praktyk. Celem ścierania się obu sił nie jest już transgresja cielesności, lecz dążenie do harmonijnej koegzystencji poprzez wzajemne odkrywanie się współmałżonków. Możliwość snucia wielowymiarowej refleksji nad projektem świadczy o jego semiotycznym potencjale i aktualności w kontekście problematyki społecznej. W podsumowaniu pragnę zapewnić, iż widz niewątpliwie będzie miał do czynienia ze zjawiskiem ciekawym, które przy odrobinie cierpliwości pozwala odkryć całą gamę kulturowych uwikłań.

 Galeria Amfilada, obok Miejsca Sztuki OFFicyna i Teatru Kana, stanowi na kulturalnej mapie Szczecina najważniejszą przestrzeń wystawienniczą dla młodych twórców. Od początku jej powstania, ważnym elementem programu było utrzymanie kontaktów z siecią galerii autorskich w Polsce i prezentacja najważniejszych zdarzeń artystycznych na forum Szczecina. Zapraszani artyści ścierają się nie tylko z materią sztuki, tworząc projekty podejmujące problematykę sytuacji społeczno-politycznej, ale odnoszą się do przestrzeni prezentacji – neobarokowych sal. Niewielka przestrzeń galerii (ok. 60m) sprawia, że w przeważnie organizowane są wystawy indywidualne twórców z Polski i Niemiec. Przy wystawach zbiorowych wykorzystywane są inne pokoje willi lub wystawy wychodzą w przestrzeń miasta. Amfilada współpracuje także z artystami z Poznania. Zapraszani są na wystawy indywidualne, a także do projektów zbiorowych, min. Sławomir Brzozka, Katarzyna Podgórska – Glonti, Małgorzata Kopczyńska, Maciej Kurak, Marcin Berdyszak, Jacek Jagielski.

Tomasz Gęstwicki

Więcej informacji dot. twórczości Agnieszki Rek – Lipczyńskiej oraz Jerzy Lipczyńskiego na stronach:

www.lipczynski.art.pl

www.aga.4websoft.com